In ons land maken we onderscheid tussen ‘u’ en ‘je’ of ‘jij’. Dat laatste noemt men tutoyeren. Wanneer mag je wel of juist niet tutoyeren?

Als je tutoyeert dan spreek je die persoon meestal ook aan met zijn voornaam. Of een tikkeltje formeler iemand aanspreken met zijn of haar achternaam, maar dan zonder meneer of mevrouw ervoor.

Er zijn talen, zoals het Engels en Zweeds, die geen onderscheid maken en simpel voor iedereen ‘you’ of ‘du’ gebruiken. Maar ook in die landen heeft men uiteraard de keuze om iemand met zijn voor- of achternaam aan te spreken. Dus is er in zekere zin toch ook onderscheid.

Er zijn mensen die tutoyeren als onbeleefd ervaren. Daarbij speelt de relatie en leeftijd van de mensen die elkaar spreken uiteraard een rol. De etiquette schrijft als het ware voor dat we altijd met ‘u’ horen te beginnen. Totdat één van beiden zegt:

“Noem me maar bij mijn voornaam en het is gewoon je of jij hoor!”

Meestal is het de oudere of degene die wat hoger op de ladder staat die daartoe het initiatief neemt. Zelf stel ik het zeer op prijs wanneer men me bij mijn voornaam noemt en me aanspreekt met ‘je’ of ‘jij’.

Ik heb een beetje de schurft aan dat ‘ge-u’ en ge-meneer’. Sterker: als men dan toch doorgaat met ‘u’ en ‘meneer’ dan kan me dat mateloos irriteren. Ook kinderen kunnen (of is het moeten?) me gewoon met mijn voornaam en je aanspreken. Zo gaf ik schaakles aan kinderen van een jaar of 10 tot 13. Ze vonden het ook prettig dat ik me niet boven ze plaatste.

Maar dan komt het

Toch zijn er bosjes mensen die nadat ik duidelijk gemaakt het dat het ‘je’ en ‘Michel’ is, hardnekkig blijven ‘uwen’. Dan maak ik er meestal een opmerking over. De standaardreactie is dan:

“Zo heb ik het nu eenmaal geleerd!”

Wat ze niet in de gaten hebben is dat ze feitelijk ook nog iets anders zeggen en doen. Laat ik met het laatste beginnen. Als je door blijft gaan met dat ‘uwen’ dan creëer je afstand. Dat is natuurlijk niet zo handig, Zeker niet in een verkoopsituatie. Daarin is het vaak beter als je een zekere onderlinge door beiden prettig gevonden relatie weet te bouwen. Afstandelijkheid past daar niet in.

Maar zo iemand zegt onbedoeld ook nog iets anders:

“Ik ben een starre sufkees en absoluut niet in staat om te schakelen als me dat wordt gevraagd!”

Nou dat lijkt me niet erg handig. Vooral niet in een relatie tussen klant en verkoper.

Samenvattend

Als iemand tegen je zegt “zeg maar gewoon je of jij en noem me bij mijn voornaam.” Dan schakel je meteen over op de gewenste vorm. Uiteraard beginnen we altijd eerst met u of meneer of mevrouw. Maar als het sein op veilig sta is schakelen het devies.

Sterker: je kunt zelf ook voorstellen dat men je met je of jouw voornaam aanspreekt. Dan geeft de ander vaak ook toestemming en ben je een stukje dichter tot elkaar gekomen.